Chọc hút dịch xoang bụng có chỉ định cho tất cả các bệnh nhân có cổ trướng do bệnh tim, thận, gan. Khi lấy số lượng dịch ra ít gọi là chọc dò, khi lấy số lượng nhiều gọi là chọc tháo dịch ổ bụng. Bơm thuốc vào khoang màng bụng trong các trường hợp cần điều Cổ trướng - Căn nguyên, sinh lý bệnh, triệu chứng, dấu hiệu, chẩn đoán và tiên lượng của Cẩm nang MSD - Phiên bản dành cho chuyên gia y tế. Chọc dò dịch ổ bụng xét nghiệm là thủ thuật đưa kim qua thành bụng vào khoang ổ bụng để hút dịch làm xét nghiệm. II. CHỈ ĐỊNH Các trường hợp có dịch ổ bụng cần lấy dịch làm xét nghiệm tế bào, vi khuẩn, hóa sinh . III.CHỐNG CHỈ ĐỊNH - Cổ chướng khu trú: nên Trên đường giữa bụng và dưới rốn 2cm. Gây tê vị trí chọc ? Kim: 22-25 G. Chích phồng nốt tại vị trí CDMB. Đẩy kim vuông góc với mặt da để gây tê các lớp ở sâu hơn : đâm kim sâu hơn mỗi 3-5 mm. Dừng lại hút để chắc chắn k chạm mạch máu , sau đó bơm thuốc tê. Đẩy Chọc hút dịch màng bụng nhằm mục đích chẩn đoán và điều trị. 2. CHỈ ĐỊNH. 2.1. Chẩn đoán. - Chẩn đoán xác định có tràn dịch màng bụng. - Chẩn đoán căn nguyên: dựa vào tính chất vật lý, xét nghiệm sinh hóa, tế bào, vi sinh vật dịch màng bụng. 2.2. Điều trị. Vay Tiền Nhanh. Đại cương Chọc tháo dịch ổ bụng điều trị là thủ thuật đưa kim qua thành bụng vào khoang ổ bụng để hút dịch ra ngoài. Chỉ định Dịch ổ bụng quá nhiều làm cho người bệnh khó thở. Dịch nhiều chèn ép lên các tạng làm người bệnh khó chịu. Chống chỉ định Tiền hôn mê gan chống chỉ định tương đối. Tình trạng tụt huyết áp. Có rối loạn đông máu và cầm máu. Bụng trướng nhiều hơi. Chuẩn bị Người thực hiện 01 bác sĩ, 01 điều đưỡng phụ. Bác sĩ rửa tay, đi găng vô khuẩn. Phương tiện Dụng cụ chọc dò Kim chọc dài 5 – 6 cm, đường kính 10/10 cm. Bơm tiêm 10 hoặc 20ml vô khuẩn, ống dẫn dài 1m để nối vào kim. Thuốc sát khuẩn, cồn 70o, cồn Iốt hoặc Betadin, kẹp, bông, gạc, băng dính. Khăn mổ có lỗ đã tiệt khuẩn, găng, một tấm nilon. Xô chia vạch để đựng dịch. Thuốc gây tê xylocain. Thuốc cấp cứu. Khay men hình chữ nhật để đựng dụng cụ và một khay quả đậu. Người bệnh Được giải thích trước về kỹ thuật. Bảo người bệnh đi vệ sinh trước khi tiến hành thủ thuật. Chuẩn bị chọc ở buồng riêng phòng tiểu phẫu thuật để đảm bảo vô khuẩn cho người bệnh. Nếu không có buồng riêng, có thể tiến hành ngay tại giường bệnh, nhưng phải có bình phong che bên ngoài. Chuẩn bị giường trải nilon lên giường, che bình phong. Để người bệnh nằm ngửa, đầu cao, bên chọc sát bờ giường. Hồ sơ bệnh án Kiểm tra tên, tuổi người bệnh, các xét nghiệm đông máu, cầm máu. Sau khi chọc bác sĩ ghi vào bệnh án số lượng dịch lấy ra, tính chất dịch, tình trạng người bệnh, mạch, huyết áp. Các bước tiến hành Trước khi chọc Khám lại người bệnh để xác định mức độ cổ trướng, đo mạch và huyết áp. Vén áo và kéo cạp quần xuống để lộ bụng. Sát khuẩn vùng chọc vạch một đường nối rốn với gai chậu trước trên, chia đường này thành ba phần, sát khuẩn điểm nối 1/3 ngoài và giữa, thường chọc ở bên trái để tránh chọc vào góc hồi manh tràng. Đôi khi chọc ở vị trí khác theo vị trí và lượng dịch. Sát khuẩn tay bằng cồn và đi găng vô khuẩn. Gây tê vùng chọc. Trong khi chọc Chọc kim vuông góc với thành bụng, đi từ nông đến sâu cho đến khi hút ra dịch. Nối ống dẫn vào đốc kim để dẫn dịch chảy vào xô. Băng phủ kín đầu kim và lấy băng dính cố định đầu kim. Theo dõi sắc mặt của người bệnh. Sau khi chọc Thầy thuốc rút kim, cần đảm bảo vô khuẩn, sát khuẩn da bụng. Dùng gạc vô khuẩn băng lại. Đo lại mạch, huyết áp và ghi nhận xét về tình trạng người bệnh, tính chất dịch số lượng, màu sắc. Theo dõi Sắc mặt. Mạch, huyết áp. Số lượng và tính chất dịch. Tai biến và xử trí Quai ruột bít vào đầu kim. Lúc đầu dịch chảy nhanh sau đó chảy yếu dần và ngừng chảy, thay đổi tư thế người bệnh, đổi hướng kim cho đến khi dịch chảy ra tiếp. Choáng do lấy dịch ra quá nhiều và nhanh gây giảm áp lực đột ngột biểu hiện Mạch nhanh, huyết áp tụt, choáng váng. Phải ngừng chọc, truyền dịch, chống sốc. Tốc độ dịch chảy ra khoảng 2l trong 30-40 phút. Chọc vào ruột Ít khi gặp. Nếu chọc vào ruột sẽ thấy hơi hoặc nước bẩn, bác sĩ phải rút kim ra ngay, băng kín. Theo dõi tình trạng đau, nhiệt độ và phản ứng thành bụng. Hội chẩn chuyên khoa ngoại. Chọc vào mạch máu Ít gặp, nếu gặp phải rút kim ra ngay. Nhiễm khuẩn thứ phát chọc do công tác vô khuẩn không tốt. Theo dõi mạch, nhiệt độ, huyết áp, mức độ đau, thành bụng, nếu cần thiết phải cho kháng sinh, hội chẩn khoa ngoại. Chọc nhầm vào tạng hoặc khối u trong bụng. Tài liệu tham khảo Bộ Y tế, Quy trình kỹ thuật bệnh viện 2001 295-298 Đại cương Chọc dịch màng bụng cấp cứu là thủ thuật đưa kim qua thành bụng vào khoang ổ bụng để hút dịch ra ngoài. Chỉ định Chọc tháo dịch để điều trị các trường hợp dịch cổ trướng nhiều gây khó thở, khó chịu. Chọc dò màng bụng chỉ định cho các trường hợp nghi ngờ chảy máu trong ổ bụng sau chấn thương, sốc mất máu có dịch cổ trướng. Chọc hút dịch để chẩn đoán viêm phúc mạc tiên phát và thứ phát nhiễm trùng băng, thủng tạng rỗng.. Chống chỉ định Rối loạn đông máu hoặc giảm tiểu cầu nặng. Tắc ruột non khi người bệnh bị tắc ruột non thì nên đặt sonde dạ dày trước khi tiến hành thủ thuật. Nhiễm trùng hoặc máu tụ vị trí chọc. Lưu ý khi trẻ bí đái thì nên đặt sonde bang quang trước khi làm thủ thuật. Chuẩn bị Người thực hiện 01 bác sĩ chuyên khoa đã được đào tạo, 01 điều dưỡng. Phương tiện, dụng cụ Vật tư tiêu hao Mũ y tế 02 cái Khẩu trang y tế 02 cái Găng tay vô trùng 02 đôi Kim lấy thuốc Kim luồn Bơm tiêm 10 ml 02 cái Bơm tiêm 20 ml 02 cái Dây truyền Iodine 10% 01 lọ; cồn trắng 90 độ Gạc N2 2 gói Dụng cụ cấp cứu Hộp chống sốc Bóng ambu, mặt nạ bóp bóng Các chi phí khác Panh có mấu, không mấu Hộp bông cồn Bát kền to Khay quả đậu inox nhỡ Săng lỗ vô trùng; Áo mổ Dung dịch Anois rửa tay nhanh Ống để bệnh phẩm xét nghiệm Người bệnh Giải thích cho gia đình người bệnh về lợi ích và tai biến có thể xảy ra. Kiểm tra lại các chống chỉ định Người bệnh nên được nằm ngửa, đầu cao hơn chân Hồ sơ bệnh án theo quy định Bộ Y tế. Các bước tiến hành Kiểm tra hồ sơ bệnh án Kiểm tra chỉ định, chống chỉ định và giấy cam kết đồng ý tham gia kỹ thuật. Chuẩn bị người bệnh xem các chức năng sống để xác định trẻ có đảm bảo khi tiến hành thủ thuật. Thực hiện kỹ thuật Trước khi chọc Khám lại trẻ để xác định mức độ cổ trướng, đo mạch và huyết áp. Vén áo và kéo cạp quần xuống để lộ bụng. Sát khuẩn vùng chọc vạch một đường nối rốn với gai chậu trước trên, chia đường này thành 3 phần, sát khuẩn điểm nối 1/3 ngoài và giữa, thường chọc ở bên trái để tránh chọc vào góc hồi manh tràng. Đôi khi chọc ở vị trí khác theo vị trí và lượng dịch. Sát khuẩn tay bằng cồn và đi găng vô khuẩn. Gây tê vùng chọc. Trong khi chọc Chọc kim vuông góc với thành bụng, đi từ nông đến sâu cho đến khi hút ra dịch. Nối ống dẫn vào đốc kim đễ dẫn dịch chảy vào xô. Tốc độ dịch chảy ra trong 20-30 phút. Băng phủ kín đầu kim và lấy băng dính cố định đầu kim. Theo dõi sắc mặt của người bệnh. Sau khi chọc Thầy thuốc rút kim, cần đảm bảo vô khuẩn, sát khuẩn da bụng. Dùng gạc vô khuẩn băng lại. Đo lại mạch, huyết áp và ghi nhận xét về tình trạng người bệnh, tính chất dịch số lượng, màu sắc. Theo dõi Sắc mặt. Mạch, huyết áp Số lượng và tính chất dịch Tai biến và xử trí Quai ruột bít vào đầu kim. Lúc đầu dịch chảy nhanh sau đó chảy yếu dần và ngừng chảy, thay đổi tư thế người bệnh, đổi hướng kim cho đến khi dịch chảy ra tiếp. Choáng do lấy dịch ra quá nhiều và nhanh gây giảm áp lực đột ngột biểu hiện mạch nhanh huyết áp tụt, choáng váng. Phải ngừng chọc, truyền dịch, chống sốc. Chọc vào ruột ít khi gặp. Nếu chọc vào ruột sẽ thấy hơi hoặc nước bẩn, bác sỹ phải rút kim ra ngay, bằng kín. Theo dõi tình trạng đau, nhiệt độ và phản ứng thành bụng. Hội chẩn chuyên khoa ngoại. Chọc vào mạch máu ít gặp, nếu gặp phải rút kim ra ngay. Nhiễm khuẩn thứ phát chọc do công tác vô khuẩn không tốt. Theo dõi, mạch, nhiệt độ, huyết áp, mức độ đau, thành bụng, nếu cần thiết phải cho kháng sinh, hội chẩn khoa ngoại. Chọc nhầm vào tạng hoặc khối u trong bụng. Tài liệu tham khảo Runyon 2013. Diagnostic and therapeutic abdominal paracentesis. UpToDate online [last updated July 19, 2013], Available in Witt Paracentesis. In The Washington Manual of Critical Care Editor Kollef Bedient Isakow W, Witt Lippincott Williams & Wilkins Bài viết được tư vấn chuyên môn bởi Dương Xuân Lộc - Bác sĩ Ngoại tiêu hóa - Khoa Ngoại tổng hợp - Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Đà Nẵng. Bác sĩ đã có kinh nghiệm hơn 12 năm làm Bác sĩ Ngoại tiêu hóa. Khi xơ gan đã chuyển sang giai đoạn xơ gan cổ trướng, sức khỏe người bệnh sẽ ngày càng giảm sút, các cơn đau tức, khó chịu xuất hiện ngày càng nhiều. Lúc này phương pháp chọc hút dịch xoang bụng được các bác sĩ sử dụng để ngăn cẳn tình tạng trướng bụng làm bệnh nhân khó thở, vỡ tĩnh mạch thực quản. Chọc hút dịch xoang bụng là thủ thuật hút lấy dịch trong khoang màng bụng ra ngoài. Bình thường dịch này chỉ đủ làm trơn phúc mạc, được tiết ra và hấp thu vào trong hệ thống bạch huyết, tuy nhiên trong quá trình mắc bệnh xơ gan cổ trướng thì lượng dịch quá lớn trong khoang gọi là dịch cổ thường, dịch cổ trướng giống huyết thanh, trong và màu vàng nhạt, có thể chọc hút dịch xoang bụng để làm bệnh phẩm xét nghiệm và làm giảm áp lực trong ổ bụng do xuất hiện quá nhiều dịch. Bác sĩ phải làm thủ thuật này với sự hỗ trợ của điều dưỡng và tiến hành vô khuẩn một cách nghiêm ngặt. Chọc hút dịch xoang bụng giúp hút lượng dịch quá lớn trong ổ bụng Chọc hút dịch xoang bụng được chỉ định khiXác định cổ trướng trong trường hợp có ít dịch, biểu hiện lâm sàng chưa rõ ràng, còn kín được bản chất của dịch cổ trướng Dịch fibrin, mủ, máu; nhờ đó giúp cho chẩn đoán nguyên nhân gây tắc dịch ổ tháo khi cổ trướng quá căng do có nhiều dịch để bệnh nhân dễ thở và bác sĩ khám bệnh được dễ hút dịch xoang bụng có chỉ định cho tất cả các bệnh nhân có cổ trướng do bệnh tim, thận, lấy số lượng dịch ra ít gọi là chọc dò, khi lấy số lượng nhiều gọi là chọc tháo dịch ổ thuốc vào khoang màng bụng trong các trường hợp cần điều trị. 2. Quy trình thực hiện kỹ thuật chọc hút dịch xoang bụng Bệnh nhân chuẩn bị Giải thích cho bệnh nhân mục đích của thủ thuật chọc hút dịch xoang dẫn bệnh nhân những điều cần thiết như đi đại, tiểu tiện trước khi thực hành thủ thuật... Kiểm tra mạch, nhiệt độ, huyết áp, nhịp thủ thuật chọc hút dịch xoang bụng tiến hành tại giường bệnh, phải có bình phong che để không ảnh hưởng tới bệnh nhân khác. Chuẩn bị dụng cụ Điều dưỡng tiến hành đeo khẩu trang, đội mũ, rửa tay, đi găng tay. Dụng cụ vô khuẩn được chuẩn bị sẵn trong khay vô khuẩn và phủ khăn vô khuẩn. Hai kim chọc dò hoặc chọc tháoKim chọc dò đường kính 1mm, dài 5 - chọc tháo đường kính 1,5 - 2mm, dài 5 - bị các dụng cụ vô khuẩn Một bơm tiêm 5ml để gây tê, một bơm tiêm 20ml để hút dịch, một săng có lỗ, hai kìm kẹp săng, một kẹp Kocher có mấu, một kẹp Kocher không mấu, kìm bấm để bấm vết chọc sau khi rút kim, một móc bấm bị các dụng cụ sạch Lọ cồn iod, cồn 700, thuốc tê novocain hoặc lidocain 1 - 2%, cốc thủy tinh chứa 100ml nước cất đã hòa 2 giọt acid acetic để làm phản ứng rivalta. Giá đựng 3 ống nghiệm có dán nhãn, trong đó có một ống vô khuẩn, ghi rõ họ, tên tuổi bệnh nhân, khoa, phòng. Công tác chuẩn bị của bác sĩ trước khi thực hiện kỹ thuật chọc hút dịch xoang bụng Thực hiện kỹ thuật chọc hút dịch xoang bụng Đặt bệnh nhân nằm tư thế tùy thuộc vào tình trạng của bệnh và tùy theo yêu cầu của bác sĩ; thường nằm ngửa bên chọc dịch sát với thành giường, kê một gối dưới lưng bên đối diện để bên chọc dịch thấp hơn; hoặc tư thế nửa nằm, nửa ngồi; hoặc đặt bệnh nhân ngồi trên ghế tựa, chân đặt lên một ghế khuẩn vùng chọc Kẻ một đường từ rốn tới gai chậu trước trên, chia đường này làm 3 phần, sát khuẩn điểm 1/3 ngoài. Bệnh nhân thường được chọc bên trái, ít khi chọc ở bên phải để tránh chọc vào manh tràng. Tuy nhiên, đôi khi chọc vào bên phải theo chỉ định của bác sĩ. Sát khuẩn 2 lần, lần đầu bằng cồn iod, lần sau bằng cồn cồn 700 để sát khuẩn tay bác bị thuốc gây tê để bác sĩ hút thuốc tê thuận lợi và vô bác sĩ gây tê, điều dưỡng theo dõi sắc mặt, mạch của bệnh nhân, động viên bệnh dưỡng sát khuẩn tay, nhẹ nhàng đổ đốc kim vào lòng bàn tay bác dịch bắt đầu chảy đưa ống đựng kim để thầy thuốc cho thông nòng vào, đặt khay quả đậu hứng vài giọt dịch đầu bỏ đi. Quy trình thực hiện kỹ thuật chọc hút dịch xoang bụng Hứng dịch vào ống nghiệmLấy vào 3 ống xét nghiệm tế bào, vi khuẩn và sinh nuôi cấy vi khuẩn phải đảm bảo vô khuẩn, đốt miệng ống nghiệm trước và sau khi lấy dịch bằng đèn phản ứng Rivalta tại giườngCách làm Nhỏ 2 - 4 giọt dịch vào cốc đựng 100ml nước cất và acid quả nếu thấy vẩn đục như khói thuốc lá lắng dần xuống đáy cốc thì phản ứng Rivalta dương tính. Nếu không thấy xuất hiện vẩn đục trong cốc thì phản ứng Rivalta âm ứng Rivalta dương tính là dịch tiết, lượng protein trong dịch trên 30g/ ứng Rivalta âm tính là dịch thấm, lượng protein trong dịch dưới 30g/ xuyên theo dõi sắc mặt, mạch của bệnh nhân trong khi dẫn lưu dịch. Khi bác sĩ rút kim ra, điều dưỡng sát khuẩn nơi chọc, đặt gạc và băng lại. Trong quá trình chọc hút dịch xoang bụng, bệnh nhân cần được theo dõi cẩn thận để tránh biến chứng Đặt bệnh nhân nằm nghiêng về bên không chọc dịch; tiếp tục theo dõi, chăm sóc bệnh nhân sau khi chọc dò để phát hiện biến mặt, mạch, nhiệt độ, huyết áp, nhịp lượng, tính chất, màu sắc dịch chảy hiệu đau bụng hoặc bụng trạng nhiễm nhãn chính xác bệnh phẩm và gửi ngay đến phòng xét nghiệm. Người bị xơ gan cổ trướng thường được áp dụng thủ thuật này nhằm tránh cho bệnh nhân bị biến chứng nặng ở vùng bụng. Thông thường, chuyên gia sẽ chỉ định lịch định kỳ đi hút dịch trong khoang bụng. Chọc hút dịch xoang bụng là biện pháp phổ biến các chuyên gia thường để làm giảm áp lực dịch cho người bị xơ gan cổ trướng. Để đặt lịch khám tại viện, Quý khách vui lòng bấm số HOTLINE hoặc đặt lịch trực tiếp TẠI ĐÂY. Tải và đặt lịch khám tự động trên ứng dụng MyVinmec để quản lý, theo dõi lịch và đặt hẹn mọi lúc mọi nơi ngay trên ứng dụng. XEM THÊM Cây chó đẻ răng cưa có tác dụng gì? Nguyên nhân khiến phổi ứ nước Tại sao bệnh xơ gan cổ trướng thường gặp ở những người uống rượu bia? Đại cương Chọc dịch màng bụng là một kĩ thuật thường xuyên được thực hiện trong các đơn vị hồi sức tích cực với mục đích chẩn đoán và điều trị. Các bệnh nhân trong khoa Hồi sức thường rất nặng, có nhiều bệnh lí kèm theo đặc biệt là rối loạn đông máu, liệt ruột cơ năng do nằm bất động hay do sử dụng thuốc an thần, giảm đau để thở máy. Vì vậy, khi chọc dịch màng bụng có thể gặp các biến chứng chảy máu từ vị trí chọc, rò dịch, chọc vào ruột và nhiễm khuẩn. Chọc – dẫn lưu dịch màng bụng dưới hướng dẫn siêu âm có nhiều thuận tiện, hạn chế các biến chứng chọc vào ruột. Chỉ định Chọc hút dịch để chẩn đoán viêm phúc mạc tiên phát và thứ phát nhiễm trùng báng, thủng tạng rỗng … Chọc rửa ổ bụng chỉ định cho các trường hợp nghi ngờ chảy máu trong ổ bụng sau chấn thương, sốc mất máu có dịch cổ trướng Chọc tháo dịch để điều trị các trường hợp dịch cổ trướng nhiều gây khó chịu, khó thở Chống chỉ định tương đối Rối loạn đông máu hoặc giảm tiểu cầu nặng. Tắc ruột non. Khi bệnh nhân bị tắc ruột non thì nên đặt sonde dạ dày trước khi tiến hành thủ thuật. Nhiễm trùng hoặc máu tụ vị trí chọc Lưu ý khi bệnh nhân bí dái thì nên đặt sonde bang quang trước khi làm thủ thuật. Những bệnh nhân mà đã phẫu thuật ổ bụng nhiều lần mà không có nhiều dịch ổ bụng, các tạng phì đại hoặc chọc màng bụng thất bại nhiều lần thì nên chọc màng bụng dưới siêu âm. Chuẩn bị Thầy thuốc. Thầy thuốc thực hiện thủ thuật là bác sĩ chuyên khoa đã được đào tạo Người phụ là bác sĩ học chuyên khoa I, cao học, nội trú hay sinh viên Y Người phụ dụng cụ y tá chuyên khoa đã được đào tạo Bệnh nhân Giải thích cho bệnh nhân nếu tỉnh hoặc người nhà bệnh nhân lợi ích và nguy cơ của thủ thuật, cho bệnh nhân hoặc người nhà bệnh nhân kí cam kết thủ thuật Kiểm tra lại các chống chỉ định Bệnh nhân nên được nằm ngửa, đầu cao hơn chân. Chuẩn bị dụng cụ Dụng cụ 01 Hộp đựng dụng cụ đặt catheter vô khuẩn như đặt catheter tĩnh mạch trung tâm Bộ dây dẫn lưu dây truyền vô khuẩn Máy theo dõi nhịp tim, huyết áp, nhịp thở, SpO2. Máy siêu âm để thực hiện tại giường Găng tay phẫu thuật 04 đôi Mũ + khẩu trang y tế 03 cái Gạc vô khuẩn 02 gói Bơm tiêm vô khuẩn 04 cái Kim lấy thuốc 18G 02 cái Kim luồn mềm 16 hoặc 18G 02 cái Lưỡi dao mổ đầu nhọn 01 cái Săng vô khuẩn 02 cái Thuốc Thuốc gây tê Lidocain 2% x 03 ống Betadin 10% x 1 lọ 20 ml Thuốc giảm đâu fentanyl 0,1 mg x 01 ống Tiến hành thủ thuật Máy siêu âm để bên đối diên với vị trí chọc và thầy thuốc, được bật sẵn . Siêu âm xác định lại vị trí dịch ổ bụng cần dẫn lưu Sát khuẩn vị trí chọc với dung dịch sát khuẩn chlorhexidine, Betadine…, trải ga vô khuẩn. Dùng găng tay vô khuẩn, săng để bọc đầu dò máy siêu âm Bước 1 Sử dụng kim 22 hoặc 25 guage, gây tê tại chỗ với lidocain 1%. Gây tê từ nông đến sâu. Vừa gây tê vừa hút trong suốt quá trình gây tê, gây tê từ từ từng lợp một. Bước 2 Tay trái thầy thuốc làm thủ thuật hoặc người phụ cầm đầu dò máy siêu âm . Tay phải cầm kim dẫn lưu chọc dưới hướng dẫn đầu dò siêu âm, đưa kim vuông góc với thành bụng. Quan sát vị trí đầu kim trên màn hình máy siêu âm. Vừa đưa kim vào vừa hút chân không trong tay cho đến khi thấy đầu kim qua thành bụng, lớp phúc mạc và hút ra dịch. Bước 3 rút nòng sắt của kim luồn, có dịch chảy ra. Dùng bơm tiêm hút lấy dịch làm xét nghiệm. Bước 4 nối đốc kim với dây dẫn lưu vô khuẩn, cố định lại trong trường hợp cần dẫn lưu Tai biến, biến chứng và theo dõi Tai biến và biến chứng Chảy máu do chọc vào động mạch từ thành bụng, rối loạn đông máu Chọc vào ruột Tắc dẫn lưu Nhiễm trùng Rò dịch ổ bụng. Chăm sóc và theo dõi Thay băng, chăm sóc chân dẫn lưu hằng ngày Theo dõi màu sắc dịch máu, dịch đục … để phát hiện sớm các biến chứng như chảy máu, chọc vào ruột. Số lượng dịch tháo ra không nên quá 1500 ml / ngày CHỌC DÒ DỊCH Ổ BỤNG XÉT NGHIỆM I. ĐẠI CƯƠNG Chọc dò dịch ổ bụng xét nghiệm là thủ thuật đưa kim qua thành bụng vào khoang ổ bụng để hút dịch làm xét nghiệm. II. CHỈ ĐỊNH Các trường hợp có dịch ổ bụng cần lấy dịch làm xét nghiệm tế bào, vi khuẩn, hóa sinh . III. CHỐNG CHỈ ĐỊNH – Cổ chướng khu trú nên chọc dịch dưới hướng dẫn của siêu âm. – Thận trọng khi lách quá to. – Có rối loạn đông máu và cầm máu. – Bụng chướng nhiều hơi. IV. CHUẨN BỊ 1. Người thực hiện 01 bác sĩ, 01 điều đưỡng phụ. Bác sỹ rửa tay, đi găng vô khuẩn. 2. Phương tiện – Dụng cụ chọc dò + Kim chọc dài 5 – 6 cm, đường kýnh 10/10 cm. + Bơm tiêm 10 hoặc 20ml , vô khuẩn. + Thuốc sát khuẩn, cồn 70 độ, cồn Iốt hoặc Betadin, kẹp, bông, gạc, băng dính. + Khăn mổ có lỗ đã tiệt khuẩn, găng, một tấm nilon. + 3 ống nghiệm có dán sẵn, giấy xét nghiệm. + Thuốc gây tê xylocain. + Thuốc cấp cứu. + Khay men hình chữ nhật để đựng dụng cụ và một khay quả đậu. 3. Người bệnh – Được giải thích trước về kỹ thuật. – Chuẩn bị chọc ở buồng riêng phòng tiểu phẫu thuật để đảm bảo vô khuẩn cho người bệnh. Nếu không có buồng riêng, có thể tiến hành ngay tại giường bệnh, nhưng phải có bình phong che bên ngòai. – Chuẩn bị giường trải nilon lên giường, che bình phong. – Để người bênh nằm ngửa, đầu cao, bên chọc sát bờ giường. 4. Hồ sơ bệnh án Kiểm tra tên, tuổi người bệnh, các xét nghiệm đông máu, cầm máu. V. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH 1. Trước khi chọc – Khám lại người bênh để xác định mức độ cổ trướng, đo mạch và huyết áp. – Vén áo và kéo cạp quần xuống để lộ bụng. – Sát khuẩn vùng chọc vạch một đường nối rốn với gai chậu trước trên, chia đường này thành 3 phần, sát khuẩn kỹ điểm nối 1/3 ngoài và giữa, thường chọc ở bên trái để tránh chọc vào góc hồi manh tràng. Đôi khi chọc ở vị trí khác theo vị trí và lượng dịch. – Sát khuẩn tay bằng cồn và đi găng vô khuẩn – Gây tê vùng chọc. 2. Trong khi chọc – Chọc kim vuông góc với thành bụng, đi từ nông đến sâu cho đến khi hút ra dịch. – Hút vào bơm và bơm vào 3 ống để xét nghiệm tế bào, vi khuẩn và sinh hóa – Theo dõi sắc mặt của người bệnh. 3. Sau khi chọc – Thầy thuốc rút kim, cần đảm bảo vô khuẩn, sát khuẩn da bụng. – Dùng gạc vô khuẩn băng lại. – Nhanh chóng gửi xét nghiệm. – Đo lại mạch, huyết áp và ghi nhận xét về tình trạng người bệnh, tình chất dịch số lượng, màu sắc các xét nghiệm cho làm. VI. THEO DÕI – Sắc mặt – Mạch, huyết áp. – Tình trạng thành bụng. VII. TAI BIẾN VÀ XỬ TRÍ – Quai ruột bít vào đầu kim. Lúc đầu dịch chảy nhanh sau đó chảy yếu dần và ngừng chảy, thay đổi tư thế người bệnh, đổi hướng kim cho đến khi dịch chảy ra tiếp. – Chọc vào ruột ít khi gặp. Nếu chọc vào ruột sẽ thấy hơi hoặc nước bẩn, bác sỹ phải rút kim ra ngay, băng kýn. Theo dõi tình trạng đau, nhiệt độ và phản ứng thành bụng. Hội chẩn chuyên khoa ngoại. – Chọc vào mạch máu ít gặp, nếu gặp phải rút kim ra ngay. – Nhiễm khuẩn thứ phát chọc do công tác vô khuẩn không tốt. Theo dõi, mạch, nhiệt độ, huyết áp trạng thái đau thành bụng, nếu cần thiết phải cho kháng sinh, hội chẩn khoa ngoại. – Chọc nhầm vào tạng hoặt khối u trong bụng. VIII. TÀI LIỆU THAM KHẢO – Quyết định 3850/QĐ-BYT Quyết định Về việc ban hành tài liệu “Hướng dẫn quy trình kỹ thuật Nội khoa, chuyên ngành Tiêu hóa”, Bộ Y tế, 2014.

chọc dịch ổ bụng